عباس قديانى

17

فرهنگ جامع تاريخ ايران ( فارسى )

گشت ( اين ماجراى افسانه‌اى در اوستا و تاريخهاى مفصل ايران به زبان عربى و فارسى به تفصيل ياد شده است . ) آرشام نام جد داريوش ، پادشاه هخامنشى . آرشام محمد على درخشى علّاف ، فرزند غلامرضا كه بعدها نام خود را به آرشام تغيير داد ، در سال 1300 ش . در مشهد به دنيا آمد . او از مهرماه 1321 مسئوليتهاى اطلاعاتى خود را به عنوان افسر مرزبانى ركن 2 ستاد لشكر 8 ( خراسان ) آغاز كرد . فعاليت وى در پادگان بجنورد ، در شرايطى كه منطقه فوق تحت اشغال ارتش شوروى قرار داشت ، سبب شد كه آرشام در رابطه با سرويس اطلاعات نظامى انگليس قرار گيرد و در چارچوب شبكه‌اى از عوامل انگليس در منطقه به خرابكارى عليه روسها ، به‌ويژه قلى اوف - افسر اطلاعاتى شوروى كه در پوشش كنسول شوروى در گنبد عمل مىكرد - دست زند . در اسناد موجود ، گزارشى از آرشام موجود است كه طبق آن وى معترف شده كه به اتفاق اردشير خان شادلو ( از عوامل شوكت الملك علم و بزرگ مالك منطقه ) فرد تركمنى به نام موخى را به قتل رسانيده است . آرشام مدعى است كه موخى يكى از مأمورين اطلاعاتى شوروى بوده است . طبق همين گزارش ، آرشام در شكست ماجراى شورش افسران چپ‌گرا ، معروف به « قيام افسران خراسان » ( به رهبرى سرگرد على اكبر اسكندانى ) ، نقش داشته است . فعاليتهاى آرشام در خراسان مورد توجه انگليسيها قرار گرفت . او به تهران احضار شد و محرمانه به آذربايجان رفت و در سالهاى 1324 - 1325 به تشكيل شبكه‌هاى مخفى در اين منطقه دست زد . او پس از اين مأموريت مجددا به مشهد اعزام شد و رئيس تجسّس ركن 2 لشكر خراسان گرديد تا نقش مهمترى در فعاليتهاى اطلاعاتى و سياسى سرويس اطلاعاتى بريتانيا در خراسان داشته باشد . او در دوران دولت دكتر محمد مصدق ، از 1 / 5 / 1321 به آذربايجان منتقل شد و تا 28 مرداد 1332 در اين خطه بود . آرشام پس از كودتاى 28 مرداد 32 به عنوان رئيس اطلاعاتى لشكر خراسان مجددا به اين منطقه وارد شد و در زمستان 1334 به مناسبت مسافرت خروشچف و بولگانين به افغانستان در يك مأموريت سرّى ، پنهانى وارد افغانستان شد و به تماس با شبكه‌هاى مخفى در اين كشور پرداخت . پس از تأسيس ساواك ، نخستين ساواك استانى كه تأسيس شد در خراسان بود . آرشام در ديماه 1335 به‌عنوان اولين رئيس ساواك خراسان منصوب شد و به مدت 5 سال در اين ساواك نقش حساسى به‌عهده داشت . در اين زمان زمينه‌هاى نارضايتى و عصيان در عشاير جنوب احساس شد و آرشام به عنوان يكى از زبده‌ترين عوامل در ساواك ، در شهريور 1340 رئيس ساواك فارس و بنادر گرديد و تا آذر 1341 در اين سمت بود . آرشام در آذر 1341 ساواك فارس و بنادر را به سرهنگ مسعود حريرى تحويل داد و در مركز ( اداره كل يكم ساواك ) به كار پرداخت . او پس از طى دورهء ويژه اطلاعاتى در آمريكا ( سيا ) ، در 19 / 2 / 1345 رياست ساواك سيستان و بلوچستان شد و در تاريخ 9 / 6 / 1345 رياست ساواك كرمان را به دست گرفت . در كرمان ، آرشام به سرعت به چهره مخوف استان بدل شد و ساير قدرتهاى منطقه را تحت الشعاع